12 Đề thi tham khảo tốt nghiệp THPT môn Ngữ Văn - Năm 2022-2023 - Sở GD&ĐT Bình Phước (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: 12 Đề thi tham khảo tốt nghiệp THPT môn Ngữ Văn - Năm 2022-2023 - Sở GD&ĐT Bình Phước (Có đáp án)

1. TỔNG HỢP ĐỀ THI THAM KHẢO MÔN NGỮ VĂN TỈNH BÌNH PHƯỚC NĂM 2022 - 2023 ---------------------------------------------------------- SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2023 BÌNH PHƯỚC Bài thi: NGỮ VĂN ĐỀ THAM KHẢO 1 Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm) Đọc văn bản sau: “Tư duy cá mập suy nghĩ cá vàng” là một series các câu chuyện kể về chú cá vàng Gordy yếu đuối, nhút nhát và bác cá mập Sammy anh hùng, dũng cảm. Nếu như cá vàng Gordy có một cuộc sống tuyệt vời và thanh bình, được bao bọc và chở che bởi con người với đầy đủ thức ăn hàng ngày trong chiếc hồ nhỏ bé, an toàn của mình thì cá mập Sammy lại luôn phải lo toan và đấu tranh với bộn bề mọi thứ ngoài đại dương rộng lớn. Hai loài vật tưởng chừng như chẳng có mối liên hệ nào với nhau, hai cuộc đời ấy sẽ mãi mãi chẳng có cơ hội được biết về nhau nếu như không có một ngày, khi cơn sóng ập đến, con sóng của sự thay đổi Một ngày kia, cá vàng bất ngờ vướng vào nghịch cảnh khi phải bước vào thế giới mênh mông của đại dương. Và lẽ dĩ nhiên, Gordy không khỏi trở nên hoang mang, chới với. Trong lúc nguy hiểm nhất của cuộc đời, vô định giữa sự sống và cái chết thì cá vàng gặp được cá mập Sammy. Mối liên hệ giữa hai nhân vật ấy tự bao giờ đã hình thành theo một cách rất kỳ lạ. Hai nhân vật không ưa nhau, chẳng ghét nhưng cũng chẳng mến, chẳng thương nhau nhưng khi bước vào không gian chung lại ngẫu nhiên phát sinh tương tác. Cá mập không cứu vớt cá vàng hay cho cậu ăn đầy đủ mà bác ấy đã chỉ dạy cho cậu những nguyên tắc sống, làm việc, suy nghĩ và ứng xử trong từng tình huống để cá vàng không vô định, lênh đênh không điểm đích. Cuộc biến chuyển trong nội tại của Gordy từ đó mà hình thành Cậu là một con cá vàng! Nhưng bây giờ cậu đang ở đại dương. Cậu phải trở thành một con cá mập. (Nguồn vang) Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Theo tác giả, sự khác nhau trong cuộc sống của cá vàng Gordy và cá mập Sammy thể hiện như thế nào? Câu 2. Theo anh chị, vì sao cá mập không cứu vớt hay giúp cá vàng có thức ăn đầy đủ để có thể tồn tại trong đại dương? Câu 3. Theo anh, chị, cá vàng Gordy và cá mập Sammy ẩn dụ điều gì? Câu 4. Lời khuyên: Cậu là một con cá vàng! Nhưng bây giờ cậu đang ở đại dương. Cậu phải trở thành một con cá mập trích trong văn bản có ý nghĩa gì với anh,chị?
2. Phần II. LÀM VĂN (7.0 điểm) Câu 1. (2,0 điểm) Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/ chị hãy viết một đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ sự cần thiết phải có tính tự chủ trong cuộc sống con người. Câu 2. (5,0 điểm) Ông lái đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá. Ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này. Vòng đầu vừa rồi, nó mở ra năm cửa trận, có bốn cửa tử một cửa sinh, cửa sinh nằm lập lờ phía tả ngạn sông. Vòng thứ hai này tăng thêm nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền vào, và cửa sinh lại bố trí lệch qua phía bờ hữu ngạn. Cưỡi lên thác sông Đà, phải cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ. Dòng thác hùm beo đang hồng hộc tế mạnh trên sông đá. Nắm chặt lấy được cái bờm sóng đúng luồng rồi, ông đò ghì cương lái, bám chắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh vào cửa sinh, mà lái miết một đường chéo về phía cửa đá ấy. Bốn năm bọn thủy quân cửa ải nước bên bờ trái liền xô ra định níu thuyền lôi vào tập đoàn cửa tử. Ông đò vẫn nhớ mặt bọn này, đứa thì ông tránh mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sấn lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến. Những luồng tử đã bỏ hết lại sau thuyền. Chỉ còn vẳng reo tiếng hò của sóng thác luồng sinh. Chúng vẫn không ngớt khiêu khích, mặc dầu cái thằng đá tướng đứng chiến ở cửa vào đã tiu nghỉu cái mặt xanh lè thất vọng thua cái thuyền đã đánh trúng vào cửa sinh nó trấn lấy. Còn một trùng vây thứ ba nữa. Ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết cả. Cái luồng sống ở chặng ba này lại ở ngay giữa bọn đá hậu vệ của con thác. Cứ phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa đó. Thuyền vút qua cổng đá cánh mở cánh khép. Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được. Thế là hết thác. Dòng sông vặn mình vào một cái bến cát có hang lạnh. Sóng thác xèo xèo tan trong trí nhớ. Sông nước lại thanh bình. Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đá, nướng ống cơm lam và toàn bàn tán về cá anh vũ cá dầm xanh, về những cái hầm cá hang cá mùa khô nổ những tiếng to như mìn bộc phá rồi cá túa ra đầy tràn ruộng. Cũng chả thấy ai bàn thêm một lời nào về cuộc chiến thắng vừa qua nơi cửa ải nước đủ tướng dữ quân tợn vừa rồi (...) (Trích Người lái đò sông Đà – Nguyễn Tuân, Ngữ văn 12, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, tr. 189 – 190) Cảm nhận vẻ đẹp trí dũng và tài hoa, nghệ sĩ của hình tượng nhân vật ông lái đò trong đoạn trích trên. Từ đó nhận xét quan niệm về con người trong sáng tác của Nguyễn Tuân. SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2023 BÌNH PHƯỚC ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM ĐỀ THAM KHẢO Bài thi: NGỮ VĂN (Đáp án – thang điểm gồm có trang) Phần Câu/ Nội dung Điểm Ý I Đọc hiểu 3.0 1 Theo tác giả, sự khác nhau trong cuộc cuộc sống của cá vàng 0.5 Gordy và cá mập Sammy: - Cá vàng Gordy có một cuộc sống tuyệt vời và thanh bình
3. được bao bọc và chở che bởi con người với đầy đủ thức ăn hằng ngày trong chiếc hồ nhỏ bé an toàn. - Cá mập Sammy lại luôn phải lo toan và đấu tranh với bộn bề mọi thứ ngoài đại dương rộng lớn. 2 HS có thể có nhiều lí giải khác nhau, miễn là hợp lí. Gợi ý: 0.5 Cá mập không cứu vớt hay giúp cá vàng có thức ăn đầy đủ để có thể tồn tại trong đại dương, bởi vì: - Cá mập cũng chỉ có thể giúp cá vàng một thời gian ngắn chứ không thể giúp cá vàng mãi được, điều cần làm là giúp cá vàng có khả năng tự sinh tồn trong đại dương bao la này. Việc cứu vớt có thể khiến cá vàng trở nên ỷ lại, dựa dẫm. - Thức ăn chỉ giúp cá vàng tồn tại trong thời gian trước mắt, cá vàng cần được trang bị nhiều kĩ năng khác nữa thì mới có thể chống chọi lại những khó khăn, thử thách của đại dương. 3 Trong văn bản trên hình ảnh ẩn dụ của hai chú cá là: 1.0 + Cá vàng Gordy thể hiện cho lớp người chỉ biết dựa dẫm vào người khác, luôn ỷ lại vào sự giúp đỡ của họ mà không biết tự thân vận động. + Cá mập Sammy thể hiện cho lớp người biết tự chủ, tự chủ chính bản thân, làm và không dựa dẫm vào thành quả lao động của người khác. 4 Học sinh bộc lộ suy nghĩ riêng, phù hợp với chuẩn mực đạo 1.0 đức và pháp luật, thể hiện được các ý: - Nội dung lời khuyên: Cậu là một con cá vàng! Nhưng bây giờ cậu đang ở đại dương. Cậu phải trở thành một con cá mập: sống trong môi trường mới, con người phải tự trưởng thành, linh hoạt, biết xử lí mọi tình huống để làm chủ cuộc đời mình. - Suy nghĩ: Khi bước vào cuộc sống, bước vào đời, ta không thể dựa dẫm vào ai mà ta phải biết chịu trách nhiệm và tự chủ trong cuộc sống của bản thân mình. II Làm văn 1 Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/ chị hãy 2.0 viết một đoạn văn khoảng 200 chữ trình bày suy nghĩ sự cần thiết phải có tính tự chủ trong cuộc sống con người. a. Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận 0.25 Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng -phân-hợp, song hành hoặc móc xích. b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận về một vấn đề xã 0.25 hội: sự cần thiết phải có tính tự chủ trong cuộc sống con
4. người. c. Thí sinh lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để 1.00 triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ sự cần thiết phải có tính tự chủ trong cuộc sống con người. Có thể triển khai theo hướng sau: - Tự chủ là một cách sống tự quyết định, tự hành động, tự lựa chọn con đường và lối đi của bản thân, không có sự phụ thuộc vào người khác. - Sự cần thiết phải có tính tự chủ trong cuộc sống con người.: + Tính tự chủ giúp con người làm chủ được những suy nghĩ, tình cảm và hành vi của mình trong mọi hoàn cảnh, tình huống, luôn có thái độ bình tĩnh, tự tin và biết tự điều chỉnh hành vi của mình. + Nhờ tính tự chủ mà con người biết sống một cách đúng đắn và biết cư xử có đạo đức, có văn hoá; giúp ta đứng vững trước những tình huống khó khăn và những thử thách, cám dỗ. - Bài học nhận thức và hành động: + Nhận thức: Phải hiểu được sự cần thiết của lối sống tự chủ để sống thích nghi với mọi hoàn cảnh, không ỷ lại, dựa dẫm vào người khác. + Hành động: tích cực học tập và rèn luyện, nhất là kĩ năng sống để thích ứng với hoàn cảnh mới. d. Sáng tạo 0,25 Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề nghị luận. e. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng 0,25 từ, đặt câu. 2 Phân tích vẻ đẹp trí dũng và tài hoa, nghệ sĩ của hình tượng 5,0 nhân vật ông lái đò trong đoạn trích trên. Từ đó nhận xét quan niệm về con người trong sáng tác của Nguyễn Tuân. a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận (0,25 Có đủ các phần mở bài, thân bài, kết bài. Mở bài nêu được ) vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề, kết bài kết luận được vấn đề. b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,5) Vẻ đẹp trí dũng và tài hoa, nghệ sĩ của hình tượng nhân vật ông lái đò trong đoạn trích; quan niệm về con người trong kí Nguyễn Tuân. - Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.
5. - Học sinh xác định chưa đầy đủ vấn đề nghị luận: 0,25 điểm. c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau: * Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Tuân, bài Tùy bút và (0,5) đoạn trích, nêu vấn đề cần nghị luận. - Nguyễn Tuân là cây bút xuất sắc của nền văn học Việt Nam hiện đại. Ông là một nhà văn tài hoa, uyên bác. - Người lái đò sông Đà là thiên tùy bút trích trong tập Sông Đà (1960) của Nguyễn Tuân. Tập Sông Đà và tùy bút Người lái đò sông Đà rất tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật độc đáo, hấp dẫn của Nguyễn Tuân: tài hoa, uyên bác. - Nêu vấn đề cần nghị luận: Đoạn trích Ông lái đã nắm chắc binh pháp đủ tướng dữ quân tợn vừa rồi (...) thể hiện thành công vẻ đẹp trí dũng và tài hoa, nghệ sĩ của hình tượng nhân vật ông lái đò. * Phân tích vẻ đẹp trí dũng và tài hoa, nghệ sĩ của hình tượng (2.0) nhân vật ông lái đò qua đoạn trích Nội dung - Vẻ đẹp trí dũng: + Cuộc vượt trùng vi lần nhất: ++ Sông Đà hiện lên như một kẻ thù nham hiểm, xảo quyệt: Vòng đầu vừa rồi, nó mở ra năm cửa trận, có bốn cửa tử một cửa sinh, cửa sinh nằm lập lờ phía tả ngạn sông. ++ Ông lái đò đến với cuộc chiến bằng tấm lòng dũng cảm, bằng tài năng và cả trí nhớ tuyệt vời của mình “đã nắm chắc binh pháp của thần sông, thần đá. Ông đã thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở này”. + Cuộc vượt trùng vi lần hai: ++ Sông Đà tăng thêm nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền vào, và cửa sinh lại bố trí lệch qua phía bờ hữu ngạn. ++ Ông lái đò mưu trí, dũng cảm, kiên cường,vẫn bình tĩnh để ghì cương lái, bám chắc lấy luồng nước đúng mà phóng nhanh vào cửa sinh. Ở vòng này, ông đò có những cử chỉ thật chính xác và mạnh mẽ khi phóng nhanh, lái miết con thuyền về phía cửa sinh. + Cuộc vượt trùng vi lần ba: ++ Vòng cuối cùng này thì bên phải và bên trái đều là luồng
6. chết; ++ Ông cứ “phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa vút qua cổng đá”, “vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước” để rồi chiến thắng vinh quang. - Vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ: + Tay lái ra hoa thể hiện tập trung trong cảnh vượt qua trùng vi thạch trận thứ ba “Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, chiếc thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái được, lượn được”. + Vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ của ông lái đò còn được thể hiện trong những lúc ngừng chèo nghỉ ngơi. Rất ung dung, bình thản, ông lái đò nướng ống cơm lam và toàn bàn tán về cá anh vũ cá dầm xanh Nghệ thuật: Hình tượng người lái đò được Nguyễn Tuân khắc họa bằng một nghệ thuật điêu luyện: sử dụng nhiều biện pháp tu từ (nhân hóa, so sánh, liên tưởng, tưởng tượng, trùng điệp...); từ ngữ phong phú, sống động, giàu hình ảnh, có sức biểu cảm cao; câu văn đa dạng, nhiều tầng, giàu nhịp điệu; huy động tri thức của nhiều lĩnh vực khoa học - nghệ thuật... Hướng dẫn chấm: - Học sinh cảm nhận về vẻ đẹp trí dũng và tài hoa, nghệ sĩ của hình tượng nhân vật ông lái đò đầy đủ, sâu sắc: 2,0 điểm. - Học sinh cảm nhận chưa đầy đủ hoặc chưa sâu sắc: 1,5 điểm - 1,75 điểm. - Cảm nhận chung chung, chưa rõ các biểu hiện của hình tượng ông đò : 0,75 điểm - 1,25 điểm. - Cảm nhận sơ lược, không rõ các biểu hiện của hình tượng ông đò : 0,25 điểm - 0,5 điểm. *Nhận xét quan niệm về con người trong sáng tác của Nguyễn 0.5 Tuân. Với hai vẻ đẹp: trí dũng, tài hoa, ông lái đò trở thành một trong những hình tượng tuyệt đẹp trong sáng tác của Nguyễn Tuân sau Cách mạng tháng Tám: một người lao động bình thường với chất “vàng mười của Tây Bắc”, một người nghệ sĩ tài hoa. Đồng thời, nhà văn Nguyễn Tuân muốn phát biểu quan niệm: người anh hùng không chỉ có trong chiến đấu mà còn có trong cuộc sống lao động hằng ngày. Hướng dẫn chấm:
7. - Học sinh trình bày được 2 ý: 0,5 điểm. - Học sinh trình bày được 1 ý: 0,25 điểm. * Đánh giá (0,5) - Qua hình tượng ông đò trong đoạn trích, tác giả ca ngợi vẻ đẹp trí dũng, tâm hồn nghệ sĩ của người lao động giữa đời thường mà không cần tìm kiếm ở một thời vang bóng. - Sự uyên bác, trí tưởng tượng phong phú, kho chữ nghĩa giàu có là vốn liếng để nhà văn xây dựng thành công hình tượng người lái đò Sông Đà . Hướng dẫn chấm: - Học sinh đánh giá được 2 ý: 0,5 điểm. - Học sinh đánh giá được 1 ý: 0,25 điểm. d. Chính tả, dùng từ, đặt câu (0,25) Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt. Hướng dẫn chấm: - Không cho điểm nếu bài làm mắc quá nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp. e. Sáng tạo (0,5) Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ. Tổng điểm 10,0 SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2023 BÌNH PHƯỚC Bài thi: NGỮ VĂN ĐỀ THAM KHẢO 2 Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề I. ĐỌC - HIỂU (3.0 điểm) Đọc đoạn trích: Không ai có thể tắm hai lần trong một dòng sông. Quả vậy, những gì đã qua thuộc về quá khứ, còn tương lai thì không biết trước được. Cái duy nhất thực sự có ý nghĩa là hiện tại. Jim Valvano – một bình luận viên bóng rổ đã từng là một huấn luyện viên có sự nghiệp lừng lẫy khi dẫn dắt đội North Carolina giành chức vô địch giải quốc gia NCAA trước đội Houston năm 1983. Thế nhưng giải thưởng danh dự Arthur Ashe là Giải thưởng dành cho lòng dũng cảm mà ông được trao tặng năm 1993 lại chẳng liên quan gì đến sự nghiệp bóng rổ cả. Lúc đó, Valvano đang phải chịu đựng một chứng ung thư hiểm nghèo và chỉ còn sống được 6 tháng. Trong bài diễn văn đọc lúc nhận giải thưởng cao quý này, ông viết: “Tôi tha thiết mong muốn các bạn hãy tận hưởng cuộc sống của mình. Hãy tận hưởng mọi khoảnh khắc ta có được trên cõi đời này. Hãy để tiếng cười tràn ngập mỗi ngày. Đừng kìm nén những cảm xúc, hãy thể hiện chúng. Hãy sống với tất cả nhiệt tình, bởi vì chúng ta sẽ
8. không thể làm nên những thành tựu lớn lao nào nếu thiếu điều đó. Và hãy sống với những ước mơ của mình.” Jim Valvano tuy mang trong mình căn bệnh hiểm nghèo nhưng ông luôn sống hết mình, yêu đời và tin tưởng vào mọi giá trị mà cuộc sống mang lại. Sự quý trọng từng phút giây được sống trên đời, sống như thể ngày mai mình không còn được sống đã mang lại nhiệt tình sống mạnh mẽ đến thế. Và tôi tin rằng mỗi chúng ta cũng nên ý thức cho mình điều đó, vì ngày mai còn quá xa vời, chỉ có thực tại mới là cái ta đang đặt chân lên. (Trích Điều kì diệu của thái độ sống – Mac Anderson, NXB Tổng hợp TP.HCM 2017, tr 66-67) Trả lời các câu hỏi sau: Câu 1. Nêu nội dung của văn bản? (0,75 điểm) Câu 2. Vì sao Jim Valvano được trao giải thưởng danh dự Arthur Ashe là Giải thưởng dành cho lòng dũng cảm? (0,5 điểm) Câu 3. Theo anh/ chị, vì sao Hãy quý trọng từng phút giây được sống trên đời, sống nhiệt tình, mạnh mẽ như thể ngày mai mình không còn được sống? (0,75 điểm) Câu 4. Thông điệp có ý nghĩa nhất với anh/ chị? Giải thích vì sao? (1,0 điểm) II. LÀM VĂN (7,0 điểm) Câu 1 (2,0 điểm) Hãy viết 01 đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của anh/chị về điều kì diệu của thái độ tích cực trước những khó khăn trong cuộc sống. Câu 2 (5,0 điểm) Bài thơ “Tây Tiến” của Quang Dũng là nỗi nhớ về Tây Tiến, về mảnh đất Tây Bắc. Tác giả đã nhiều lần miêu tả về người lính, đó là những người đồng đội trên con đường hành quân: Anh bạn dãi dầu không bước nữa Gục lên súng mũ bỏ quên đời Có khi, đó là bức tượng đài bi tráng về người chiến sĩ: Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc Quân xanh màu lá dữ oai hùm Mắt trừng gửi mộng qua biên giới Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm Rải rác biên cương mồ viễn xứ Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh Áo bào thay chiếu anh về đất Sông Mã gầm lên khúc độc hành (Ngữ văn 12, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, tr 88-89) Cảm nhận của anh/ chị về những nội dung trên. Từ đó, hãy nhận xét cảm hứng lãng mạn của nhà thơ khi viết về người lính Tây Tiến. ------------ Hết ----------- SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT 2023 BÌNH PHƯỚC Bài thi: NGỮ VĂN ĐỀ THAM KHẢO Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề
9. HƯỚNG DẪN CHẤM (Hướng dẫn chấm gồm có 03 trang) Phần Câu Nội dung Điểm I ĐỌC HIỂU 3,0 1 Nội dung văn bản: 0,75 - Kể lại câu chuyện về Jim Valvano - Hãy tận hưởng và trân trọng từng phút giây của cuộc sống, của hiện tại; sống tích cực và ý nghĩa 2 Jim Valvano được trao giải thưởng danh dự Arthur Ashe là Giải 0,5 thưởng dành cho lòng dũng cảm vì tuy mang trong mình căn bệnh hiểm nghèo nhưng ông luôn sống hết mình, yêu đời và tin tưởng vào mọi giá trị mà cuộc sống mang lại. (HS có thể tự diễn đạt, miễn là đúng ý) 3 Hãy quý trọng từng phút giây được sống trên đời, sống nhiệt tình, 0,75 mạnh mẽ như thể ngày mai mình không còn được sống: - Cuộc sống thật đáng quý, cuộc đời ai cũng chỉ sống một lần nên hãy quý trọng từng phút giây được sống trên đời, sống nhiệt tình, mạnh mẽ. - Sống nhàn hạ, sống vô nghĩa hay sống nhiệt tình, mạnh mẽ thì cũng là một cuộc đời. Hơn nữa, ai cũng một lần chết, sống như thể ngày mai mình không còn được sống là lời khuyến khích, cổ vũ chúng ta hãy sống hết mình, tích cực để không bao giờ phải hối tiếc. (Học sinh có những cách diễn đạt khác nhau nhưng tránh sơ sài) 4 - Học sinh chọn thông điệp có ý nghĩa nhất 0,25 - Giải thích vì sao 0,75 II LÀM VĂN 7,0 1 Hãy viết 01 đoạn văn ngắn trình bày suy nghĩ của anh/chị về 2,0 điều kì diệu của thái độ tích cực trước những khó khăn trong cuộc sống. a. Đảm bảo hình thức một đoạn văn; trình bày mạch lạc, rõ ràng; 0,25 tránh mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu,... b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Điều kì diệu của thái độ tích cực trước những khó khăn trong cuộc sống. Triển khai vấn đề hợp lí, kết hợp lí lẽ và dẫn chứng; rút ra bài học nhận thức và hành động. Dưới đây là gợi ý: Thái độ tích cực là những suy nghĩ, cách ứng xử lạc quan, tin 0,25 tưởng. Cuộc sống luôn có nhiều thử thách nên chúng ta rất cần có thái độ tích cực trước những khó khăn, điều đó chắc chắn sẽ mang lại những điều kì diệu. - Sống tích cực là con đường tới hạnh phúc, thành công. Bởi 0,75 người có thái độ tích cực mỗi khi đối mặt với khó khăn luôn nghĩ ra cách giải quyết tốt nhất vấn đề. Họ luôn nhìn thấy những điều
10. tốt đẹp và có niềm tin mãnh liệt rằng mọi chuyện sẽ chuyển biến theo chiều hướng tốt. Thái độ sống lạc quan này cũng khiến cho người tích cực luôn quan tâm đến những điều tốt đẹp, hạnh phúc, sự hài lòng cho bản thân và những người xung quanh (dẫn chứng). - Phê phán một số cá nhân có thái độ sống tiêu cực, luôn cảm thấy khó khăn, phức tạp khi giải quyết vấn đề; luôn tìm lý do để biện minh, không tin vào sự thay đổi theo chiều hướng tích cực, thường hay chú tâm đến những mất mát và nuối tiếc những gì đã qua Hãy sống tích cực, nhất là khi gặp khó khăn trở ngại, để luôn 0,25 có niềm tin, sự lạc quan, những khát khao trong cuộc đời. Hãy nhìn nhận mọi vấn đề theo hướng tích cực, hãy biết ơn về những gì mình đang có c. Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc 0,25 về vấn đề nghị luận d. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, 0,25 đặt câu 2 Cảm nhận về các đoạn thơ trong bài thơ “Tây Tiến” của Quang 5,0 Dũng. Từ đó, hãy nhận xét cảm hứng nghệ thuật của nhà thơ khi viết về người lính Tây Tiến. a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Có đủ các phần mở bài, thân 0,25 bài, kết bài. Mở bài nêu được vấn đề, thân bài triển khai được vấn đề gồm nhiều ý/ đoạn văn, kết bài kết luận được vấn đề. b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Cảm nhận về các đoạn 0,5 thơ trong bài thơ “Tây Tiến” của Quang Dũng. Từ đó, nhận xét cảm hứng nghệ thuật của nhà thơ khi viết về người lính Tây Tiến. c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm; vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng: * Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm và yêu cầu đề 0,25 * Phân tích các đoạn thơ: 2,0 - Đoạn 1: Nhớ những người đồng đội trên con đường hành quân - Đoạn 2: Bức tượng đài bi tráng về người chiến sĩ ✓ 2 câu đầu: Hình dáng người lính Nghệ thuật đối lập: Không mọc tóc, xanh màu lá >< dữ oai hùm: thân thể gầy yếu, đau bệnh lại toát lên vẻ oai phong, dữ dằn “dữ oai hùm” ✓ 2 câu tiếp: Tinh thần + Sự oai phong, lẫm liệt, sức mạnh của đoàn quân Tây Tiến + Tâm hồn, trái tim rạo rực, khát khao yêu đương ✓ 4 câu: Cái chết bi tráng + Những nầm mồ rải rác chốn rừng hoang biên giới bởi trăm nghìn lí do + Lí tưởng quên mình, xả thân vì tổ quốc + Người lính Tây Tiến ngã xuống, chỉ có manh chiếu bó tạm, cái bi thương vợi đi nhờ cách nói giảm “anh về đất” + Sông Mã tấu lên khúc nhạc sông núi tiễn đưa người lính về với đất mẹ + Cách dùng nhiều từ Hán Việt gợi lên sự cổ kính, trang trọng.
11. * Nghệ thuật: 0,25 kết hợp hài hoà giữa bút pháp hiện thực và cảm hứng lãng mạn; ngôn ngữ giàu tính tạo hình, giàu nhạc điệu; biện pháp tu từ đặc sắc. * Nhận xét cảm hứng lãng mạn của nhà thơ khi viết về người lính Tây 0,5 Tiến: - Cảm hứng lãng mạn là nguồn cảm xúc tuôn trào, thôi thúc Quang Dũng ĐỀ 3 sáng tác bài thơ Tây Tiến. Bài thơ là một tác phẩm trữ tình, một cái tôi cá nhân đầy cảm xúc với nỗi nhớ khi đong đầy, tràn ngập, khi bâng khuâng, luyến tiếc viết về Tây Bắc và những người lính Tây Tiến. - Cảm hứng lãng mạn thể hiện ở chân dung người lính lãng mạn hào hoa: + Xem thường nguy nan, xem thường bệnh tật, sự hi sinh + Tâm hồn nhiều ước mơ đẹp, hướng về tương lai. - Cảm hứng lãng mạn thể hiện ở giọng điệu, ở thủ pháp tương phản, từ ngữ ước lệ... Đây là những hình thức nghệ thuật rất đặc thù của thơ ca lãng mạn nói chung. d. Sáng tạo: Có cách diễn đạt mới mẻ, thể hiện suy nghĩ sâu sắc 0,5 về vấn đề nghị luận. e. Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo quy tắc chính tả, dùng từ, 0,25 đặt câu. ĐIỂM TOÀN BÀI THI: I + II = 10,00 SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2023 BÌNH PHƯỚC Bài thi: NGỮ VĂN ĐỀ THAM KHẢO 3 Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm) Đọc văn bản sau: Vài tuần trước, trong bức thư gửi cho tôi, cô Anna Lee Wilson – một phụ nữ tốt bụng và luôn quan tâm đến người khác, có gửi kèm theo một bài thơ tựa đề “Lằn gạch nối” của Linda Ellis. Chị bảo đây là bài thơ mà chị rất thích và chị tin rằng tôi cũng sẽ thích nó. Quả thật, tôi bị ấn tượng ngay khi vừa mới đọc những câu đầu tiên. Bài thơ bắt đầu bằng hình ảnh của một người đàn ông đứng lặng trong đám tang bạn mình. Trên tấm bia khắc tên người bạn ấy, người đàn ông dừng lại thật lâu ở lằn gạch mong manh giữa năm sinh và năm mất để hồi tưởng lại những kỷ niệm đẹp đẽ về người bạn quá cố. Dù chỉ là một lằn gạch nối rất mong manh nhưng nó lại chứa đựng rất nhiều điều. Dấu gạch nối như một ký hiệu biểu trưng cho quãng thời gian tồn tại của chúng ta trên cõi đời này. Dù cho chúng ta có nổi tiếng đến mức nào và có đạt được bao nhiêu sự thành công đi chăng nữa, thì điều thực sự có ý nghĩa trong cuộc đời này chính là hình ảnh của chúng ta đang có trong trái tim mọi người. Nó được xây dựng dựa trên cách chúng ta đã từng sống và yêu thương, cách mà chúng ta đi qua trong cõi đời này. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào của cuộc sống, giữa sự xô bồ, náo nhiệt, chúng ta hãy nên dừng lại một chút để quan tâm, sẻ chia với những người xung quanh và để yêu mến họ nhiều hơn, kể cả những người không quen biết.
12. Đó mới là cuộc đời thật sự, để khi bước qua bên kia lằn gạch nối, chúng ta sẽ không phải hối tiếc về điều gì. (Trích Điều kì diệu của thái độ sống, Tác giả: Mac Anderson, Dịch giả: Hiếu Dân, Thế Lâm, Văn Khanh, NXB Tổng hợp TPHCM, 2016, tr 06) Trả lời các câu hỏi: 1. Xác định phương thức biểu đạt chính trong văn bản trên. 2. Nêu tác dụng biện pháp tu từ so sánh trong câu: Dấu gạch nối như một ký hiệu biểu trưng cho quãng thời gian tồn tại của chúng ta trên cõi đời này. 3. Tại sao nhân vật tôi có ấn tượng ngay khi vừa mới đọc những câu đầu tiên khi đọc bài thơ “Lằn gạch nối” của Linda Ellis ? 4. Thông điệp mà anh/chị tâm đắc nhất qua văn bản. Nêu rõ lí do tại sao chọn thông điệp đó. Phần II. Làm văn (7,0 điểm) Câu 1. (2,0 điểm) Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý nghĩa câu nói “điều thực sự có ý nghĩa trong cuộc đời này chính là hình ảnh của chúng ta đang có trong trái tim mọi người.” được gợi ở phần Đọc hiểu. Câu 2. (5,0 điểm) Ngày Tết, Mị cũng uống rượu. Mị lén lấy hũ rượu, cứ uống ực từng bát. Rồi say, Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn mọi người nhảy đồng, người hát, nhưng lòng Mị đang sống về ngày trước. Tai Mị văng vẳng tiếng sáo gọi bạn đầu làng. Ngày trước, Mị thổi sáo giỏi. Mùa xuân này, Mị uống rượu bên bếp và thổi sáo. Mị uốn chiếc lá trên môi, thổi lá cũng hay như thổi sáo. Có biết bao nhiêu người mê, cứ ngày đêm thổi sáo đi theo Mị . Rượu đã tan lúc nào. Người về, người đi chơi đã vãn cả. Mị không biết. Mị vẫn ngồi trơ một mình giữa nhà.Mãi sau Mị mới đứng dậy, nhưng Mị không bước ra đường. Mị từ từ bước vào buồng. Chẳng năm nào A Sử cho Mị đi chơi Tết. Bấy giờ Mị ngồi xuống giường, trông ra cái cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trăng trắng. Đã từ nãy, Mị thấy phơi phới trở lại, trong lòng đột nhiên vui sướng như những đêm Tết ngày trước. Mị trẻ lắm, Mị vẫn còn trẻ. Mị muốn đi chơi. Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi ngày Tết. Huống chi A Sử với Mị, không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau!Nếu có nắm lá ngón trong tay lúc này, Mị sẽ ăn cho chết ngay, chứ không buồn nhớ lại nữa. Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra. Mà tiếng sáo gọi bạn yêu vẫn lửng lơ bay ngoài đường. Anh ném pao, em không bắt Em không yêu,quả pao rơi rồi... (Trích Vợ chồng A Phủ- Tô Hoài, Ngữ văn 12, tập hai, Nxb GD,2008, tr 7,8) Cảm nhận của anh/chị về nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét sự tinh tế khi diễn tả sự hồi sinh trong tâm hồn nhân vật của nhà văn Tô Hoài. Hết Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2023 BÌNH PHƯỚC ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM
13. ĐỀ THAM KHẢO Bài thi: NGỮ VĂN (Đáp án – thang điểm gồm có trang) Phần Câu Nội dung Điểm I ĐỌC HIỂU 3,0 1 PTBĐ chính: nghị luận. 0,5 - Tác dụng: + Tạo tính hình tượng cho lời văn. 2 0,75 + Thể hiện rõ ý nghĩa của “dấu gạch nối” với quãng thời gian của một đời người. - Nhân vật tôi có ấn tượng ngay khi đọc bài thơ vì 3 + Dấu gạch nối gợi nhiều kỷ niệm. 0,75 + Dấu gạch nối ẩn chứa nhiều triết lý sống. HS có thể lựa chọn thông điệp mà mình tâm đắc nhất và lý giải, sau đây là gợi ý: - Thông điệp: Hãy biết dừng lại một chút để yêu thương, chia sẻ với mọi người xung quanh. 4 1,0 - Lý giải: + Cuộc sống hiện đại nhiều lúc cuốn trôi con người đi một cách vội vã. + Xã hội hiện nay còn rất nhiều lúc chúng ta sống thờ ơ, vô tâm. II LÀM VĂN 7,0 Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bày tỏ suy nghĩ của bản thân về ý nghĩa câu nói của “điều thực sự có ý nghĩa trong cuộc 2,0 đời này chính là hình ảnh của chúng ta đang có trong trái tim mọi người.” được gợi ở phần Đọc hiểu. a. Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn Thí sinh có thể trình bày đoạn văn diễn dịch, quy nạp, tổng 0,25 phân hợp, móc xích hoặc song hành 1 b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,25 c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm. Học sinh vận dụng tốt các thao tác lập luận để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách. Có thể theo hướng sau: - Câu nói khẳng định điều quan trọng nhất trong cuộc đời 1,0 mỗi người là có thể tạo được những ấn tượng, tình cảm tốt đẹp đối với mọi người. - Được người khác yêu thương, cảm mến là hạnh phúc lớn
14. của đời người; tiền bạc, danh vọng không thể sánh được với tình cảm chân thành; được mọi người yêu mến là ý nghĩa, lẽ sống quan trọng nhất. - Phê phán những con người sống thờ ơ, tự cao tự đại, vô cảm, sống khép kín, coi thường chối bỏ tình cảm của mọi người - Cần nhận thức đúng về lẽ sống của bản thân; biết quan tâm, yêu thương mọi người hơn; yêu thương bằng những việc làm thiết thực d. Chính tả, dùng từ, đặt câu 0,25 Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt e. Sáng tạo Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt 0,25 mới mẻ Cảm nhận của anh/chị về nhân vật Mị trong đoạn trích Từ đó, nhận xét sự tinh tế khi diễn tả sự hồi sinh trong tâm hồn 5,0 nhân vật của nhà văn Tô Hoài a. Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận: Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát được vấn 0,25 đề. b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Vẻ đẹp của nhân vật Mị trong đoạn trích , nhận xét sự tinh tế 0,5 khi diễn tả sự hồi sinh trong tâm hồn nhân vật của nhà văn Tô Hoài. c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng 2 tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau: * Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm và yêu cầu đề 0,5 * Cảm nhận vẻ đẹp của nhân vật Mị trong đoạn trích: 2,0 a. Về nội dung: - Giới thiệu về nhân vật Mị và cuộc sống của Mị khi làm dâu trong nhà thống lí Pá Tra. + Cô gái có nhan sắc và phẩm chất tốt đẹp để xứng đáng được hưởng tình yêu hạnh phúc. + Mị bị bắt về làm dâu nhà Pá Tra vì món nợ truyền kiếp và bị đày đọa cả thể xác lẫn tinh thần. + Sự trỗi dậy sức sức sống tiềm tàng của Mị trong đêm tình mùa xuân bởi sự tác động của các yếu tố chủ quan và khách quan, nó
15. biểu hiện ra thành những suy nghĩ nhận thức và hành động. -Vẻ đẹp của nhân vật Mị trong đoạn trích + Âm thanh tiếng sáo ở đầu núi rủ bạn đi chơi dẫn đến hành động Mị “nổi loạn”:" Mị lén lấy hũ rượu uống ực từng bát"-> Cách uống rượu của Mị chứa đựng sự phản kháng, Mị uống rượu như nuốt hờn, nuốt tủi, nén giận vào lòng, Mị uống rượu như muốn dồn men say của rượu để dịu đi những nuối tiếc khát khao, đau khổ, phẫn uất đã qua và để khao khát của phần đời chưa tới. + Men rượu và hơi xuân khiến người đàn bà không còn liên hệ gì với cuộc sống, không còn liên hệ gì với quá khứ nay bỗng “lịm mặt ngồi đấy... nhưng lòng Mị đang sống về ngày trước. +Tiềm thức nhắc nhở Mị vẫn là một con người, Mị vẫn có quyền sống của một con người. Mị ý thức được Mị vẫn trẻ lắm. Mị vẫn còn trẻ. Mị muốn đi chơi". + Mị bước vào buồng, ngồi xuống giường, trông ra cái cửa sổ lỗ vuông mờ mờ trắng trắng. Khát vọng sống như ngọn lửa bùng cháy bao nhiêu thì Mị lại phẫn uất bấy nhiêu. Phẫn uất và đau khổ cho thân phận và số phận trớ trêu đầy bi kịch. Bao nhiêu người có chồng cũng đi chơi ngày Tết. Huống chi A Sử và Mị lại không có lòng với nhau mà vẫn phải ở với nhau. + Không thể cam chịu mãi kiếp nô lệ, kiếp làm dâu gạt nợ nên Mị đã muốn ăn lá ngón cho chết ngay. Mị muốn phản kháng lại hoàn cảnh, không chấp nhận cuộc sống trâu ngựa này nữa. Đó là khi sức sống tiềm tàng đã được đánh thức. + Ý thức về cái chết lại xuất hiện, nhưng lần này nó có ý nghĩa khác. Uất ức, nước mắt Mị ứa ra khi tiếng sáo gọi bạn tình vẫn lửng lơ bay ngoài đường. Tiếng sáo của tình yêu tuổi trẻ lại thôi thúc Mị, dìu hồn Mị theo những đám chơi. Khát vọng sống mãnh liệt được đẩy lên đến cao độ bởi sự trỗi dậy của sức sống tiềm tàng. Tâm hồn Mị diễn biến rất phức tạp trong quá trình thức tỉnh, nổi loạn. Mị đang sống trong nghịch lí giữa thân phận con dâu gạt nợ và niềm vui phơi phới muốn đi chơi Tết.. Đánh giá: Đoạn văn miêu tả tâm trạng và hành động của Mị trong đêm tình mùa xuân thể hiện sức sống tiềm ẩn trong Mị. Thông qua đây, nhà văn khám phá, trân trọng, ngợi ca những khao khát tình yêu, hạnh phúc của con người, thể hiện niềm tin vào sức sống của con người không bị hủy diệt. Đồng thời lên án những thế lực tàn bạo chà đạp lên cuộc sống con người. Chính điều đó đã đem đến cho Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài những giá trị nhân đạo sâu sắc. Về nghệ thuật: Diễn biến tâm lí và hành động của Mị trong đêm
16. tình mùa xuân được nhà văn khéo léo thể hiện bằng nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, tự nhiên, ngôn ngữ biểu cảm, đặc biệt; là nghệ thuật miêu tả, phân tích tâm lí nhân vật...Tất cả đã làm nổi bật vẻ đẹp của sức sống tiềm tàng mãnh liệt của Mị. * Nhận xét sự tinh tế khi diễn tả sự hồi sinh trong tâm hồn nhân 1,0 vật Mị của nhà văn Tô Hoài. - Sự hồi sinh của tâm hồn nhân vật Mị được tác giả miêu tả tinh tế, phù hợp với tính cách của cô. Nhà văn sử dụng khá nhiều những yếu tố bên ngoài tác động vào nhân vật, được miêu tả rất tự nhiên như mùa xuân, tiếng sáo gọi bạn tình... - Sở trường phân tích tâm lí cho phép ngòi bút tác giả lách sâu vào những bí mật của đời sống nội tâm, phát hiện nét đẹp và nét riêng của tính cách -Với trang văn trong đoạn trích đầy ắp chất thơ và tấm lòng nhân hậu, một tài năng phân tích tâm lí nhân vật bậc thầy, Tô Hoài đã khám phá, diễn tả chiều sâu tâm hồn cùng những biến thái thăng trầm ,gấp khúc ,tuần tự và đột biết trong tâm trạng Mị. Chính sức sống tiềm tàng và mãnh liệt của người con gái Mèo xinh đẹp đã để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng người đọc và góp phần không nhỏ vào sự thành công của tác phẩm d. Chính tả, dùng từ, đặt câu 0,25 Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt e. Sáng tạo Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt 0,5 mới mẻ TỔNG ĐIỂM 10,0 ———– Hết ——— SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NĂM 2023 BÌNH PHƯỚC Bài thi: NGỮ VĂN ĐỀ THAM KHẢO 4 Thời gian làm bài: 120 phút, không kể thời gian phát đề I. ĐỌC HIỂU (3,0 điểm) Đọc đoạn trích: Cuộc sống không quan trọng ở sự tự sở hữu, mà quan trọng ở sự tồn tại. Bạn có thể chất đầy quanh mình tất cả những thứ mà tiền có thể mua được, nhưng chắc gì làm như thế bạn đã hạnh phúc. Có khi với tất cả núi vật chất ấy thì bạn vẫn cứ khổ sở như bất cứ người nào. Tôi từng biết những người có cơ thể hoàn hảo mà chẳng có nổi một nửa niềm vui hạnh phúc như tôi. Trong các chuyến đi, tôi đã được thấy nhiều niềm vui tại khu ổ chuột ở Mumbai
17. và trại trẻ mồ côi ở Châu Phi hơn là ở những cộng đồng của người giàu và những khu bất động sản rộng mênh mông trị giá hàng triệu đôla. Tại sao vậy? Bạn sẽ có được cảm giác thỏa mãn khi tài năng và niềm đam mê của bạn được sử dụng một cách có hiệu quả. Hãy nhìn nhận sự tự thỏa mãn tạm thời theo đúng bản chất của nó. Hãy chống lại cám dỗ vật chất, chẳng hạn chiếc xe hơi đời mới nhất. Hội chứng nếu tôi có X, tôi sẽ hạnh phúc là ảo tưởng của đa số. Khi bạn tìm kiếm hạnh phúc trong những đối tượng vật chất thuần túy, thì vật chất chẳng bao giờ là đủ cả. (Trích Cuộc sống không giới hạn, NickVujicic, Nguyễn Bích Lan dịch, NXB Tổng hợp Tp. НСМ, 2012, tr.52). Thực hiện các yêu cầu sau: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích. (0,5 điểm) Câu 2. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong câu văn: “Trong các chuyến đi, tôi đã được thấy nhiều niềm vui tại khu ổ chuột ở Mumbai và trại trẻ mồ côi ở Châu Phi hơn là ở những cộng đồng của người giàu và những khu bất động sản rộng mênh mông trị giá hàng triệu đôla”. (0,75 điểm) Câu 3. Anh/chị hiểu như thế nào về ý kiến: “Bạn sẽ có được cảm giác thỏa mãn khi tài năng và niềm đam mê của bạn được sử dụng một cách có hiệu quả”? (0,75 điểm) Câu 4. Anh/chị có đồng tình với ý kiến: “Khi bạn tìm kiếm hạnh phúc trong những đối tượng vật chất thuần túy, thì vật chất chẳng bao giờ là đủ cả” không? Vì sao? (1,0 điểm) II. LÀM VĂN (7,0 điểm) Câu 1. (2,0 điểm) Từ nội dung đoạn trích phần Đọc – hiểu, hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về tầm quan trọng của việc tìm kiếm hạnh phúc ở những giá trị tinh thần đích thực đối với mỗi người trong thời đại ngày nay. Câu 2. (5,0 điểm) Trong tùy bút “Người lái đò sông Đà”, nhà văn Nguyễn Tuân có viết: Hùng vĩ của sông Đà không phải chỉ có thác đá. Mà nó còn là những cảnh đá bờ sông, dựng vách thành, mặt sông chỗ ấy chỉ lúc đúng ngọ mới có mặt trời. Có vách đá thành chẹt lòng Sông Đà như một cái yết hầu. Đứng bên này bờ nhẹ tay ném hòn đá qua bên kia vách. Có quãng con nai con hỗ đã có lần vọt từ bờ này sang bờ kia. Ngồi trong khoang đò qua quãng ấy, đang mùa hè mà cũng thấy lạnh, cảm thấy mình như đứng ở hè một cái ngõ mà ngóng vọng lên một khung cửa nào trên cái tầng nhà thứ mấy nào vừa tắt phụt đèn điện. Lại như quãng mặt ghềnh Hát Loóng, dài hàng cây số nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ suýt bất cứ người lái đò Sông Đà nào tóm được qua đấy. Quãng này mà khinh suất tay lái thì cũng dễ lật ngửa bụng thuyền ra. Lại như quãng Tà Mường Vát phía dưới Sơn La. Trên sông bỗng có những cái hút nước giống như cái giếng bê tông thả xuống sông để chuẩn bị làm móng cầu. Nước ở đây thở và kêu như cửa cống cái bị sặc. Trên mặt cái hút xoáy tít đáy, cũng đang quay lừ lừ những cánh quạ đàn. Không thuyền nào dám men gần những cái hút nước ấy, thuyền nào qua cũng chèo nhanh để lướt quãng sông, y như là ô tô sang số ấn ga cho nhanh để vút qua một quãng đường mượn cạp ra ngoài bờ vực.
18. (Ngữ Văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2020, Tr. 186, 187) Anh/chị hãy phân tích đoạn trích trên; từ đó, liên hệ hình tượng sông Đà trong đoạn trích với hình tượng sông Đà gợi cảm được miêu tả trong tác phẩm để thấy được cách nhìn mang tính phát hiện về dòng sông Đà của nhà văn Nguyễn Tuân. --------HẾT-------- SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TỐT NGHIỆP THPT NĂM 2023 BÌNH PHƯỚC ĐÁP ÁN – THANG ĐIỂM ĐỀ THAM KHẢO Bài thi: NGỮ VĂN HƯỚNG DẪN CHẤM Phần Câu Đáp án Điểm I Đọc hiểu 3,0 1 - Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích: Nghị luận 0,5 2 - Biện pháp tu từ so sánh (“tôi đã được thấy nhiều niềm vui tại khu ổ 0,75 chuột ở Mumbai và trại trẻ mồ côi ở Châu Phi” hơn là “ở những cộng đồng của người giàu và những khu bất động sản rộng mênh mông trị giá hàng triệu đôla”) - Tác dụng: + Làm cho câu văn trở nên cụ thể, sinh động, giàu sức biểu cảm. + Khẳng định giá trị của cuộc sống không phải ở vật chất đủ đầy, ở “sự tự sở hữu” mà là ở tinh thần, ở “sự tồn tại”... 3 - Hiểu về ý kiến: “Bạn sẽ có được cảm giác thỏa mãn khi tài năng và 0,75 niềm đam mê của bạn được sử dụng một cách có hiệu quả” + Chúng ta sẽ có được hạnh phúc (cảm giác thỏa mãn) khi biết khai phá tài năng và niềm đam mê của bản thân một cách hiệu quả. Ngược lại, đam mê và tài năng sẽ vô nghĩa nếu như chúng không được huy động triệt để. + Ý kiến là lời động viên, khích lệ mỗi người hãy tìm kiếm môi trường phù hợp để thể hiện tài năng và đam mê một cách hiệu quả.
19. 4 Thí sinh có thể lựa chọn phương án đồng tình/ không đồng tình/ vừa 1,0 đồng tình vừa không đồng tình với ý kiến (0,25 điểm) nhưng phải có lý giải hợp lý, thuyết phục mới cho điểm tối đa (0,75 điểm). Sau đây là gợi ý tham khảo cho hướng đồng tình với ý kiến: - Tôi đồng tình với ý kiến vì: + Vật chất là vô tận, chúng ta có dùng cả đời để theo đuổi nó thì cũng không bao giờ đủ so với nhu cầu ngày một nâng cao của con người. Nói cách khác, nếu chúng ta tìm kiếm hạnh phúc trong những đối tượng vật chất thuần túy thì vật chất ấy chỉ mang lại hạnh phúc nhất thời, chứ không phải là mãi mãi. Đôi khi, chạy theo vật chất, chúng ta có thể sẽ đánh mất chính mình, dễ bị tha hóa bởi danh và lợi + Ngược lại, nếu chúng ta tìm kiếm hạnh phúc trong những đối tượng thuộc về giá trị tinh thần thì những giá trị tinh thần ấy sẽ mang đến cho chúng ta một cuộc sống ý nghĩa, bền vững. Chúng ta sẽ biết cách hoạch định cuộc đời mình trong từng giai đoạn khác nhau và đạt được thành công như mong đợi... + Tìm kiếm hạnh phúc như thế nào hoàn toàn phụ thuộc vào tiêu chuẩn, quan điểm của mỗi người. Quan trọng là hạnh phúc ấy không chỉ mang lại giá trị cuộc sống của cá nhân mà còn có ý nghĩa với gia đình, cộng đồng và xã hội. + V,v II Làm văn 7,0 1 Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/ chị về 2,0 tầm quan trọng của việc tìm kiếm hạnh phúc ở những giá trị tinh thần đích thực đối với mỗi người trong thời đại ngày nay. a Đảm bảo cấu trúc đoạn văn nghị luận: Thí sinh có thể trình bày đoạn văn 0,25 theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân – hợp, móc xích hoặc song hành b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Tầm quan trọng của việc tìm 0,25 kiếm hạnh phúc ở những giá trị tinh thần đích thực đối với mỗi người trong thời đại ngày nay.
20. c Triển khai vấn đề cần nghị luận: 1,0 Thí sinh có thể trình bày nhiều cách khác nhau nhưng phải có lập luận hợp lí, thuyết phục, làm rõ được tầm quan trọng của việc tìm kiếm hạnh phúc ở những giá trị tinh thần đích thực đối với mỗi người trong thời đại ngày nay. Có thể dựa vào gợi ý sau: - Tìm kiếm hạnh phúc là nhu cầu chính đáng của mỗi người, nhất là trong thời đại ngày nay – thời đại của khoa học công nghệ phát triển, con người dễ bị cuốn theo những tiện ích của thế giới mạng mà quên đi những giá trị tinh thần đích thực của cuộc sống như: sống biết yêu thương, chia sẻ; sống với đam mê, khát vọng tích cực; sống biết lạc quan, tin tưởng trước những thử thách khó khăn và sống biết quý trọng tình nghĩa, - Chỉ khi ý thức được tầm quan trọng của việc tìm kiếm hạnh phúc ở những giá trị tinh thần đích thực, chúng ta mới xác định rõ mục đích, lý tưởng sống cao đẹp trong cuộc đời của mình và không ngừng nỗ lực để có được thành công như mong đợi, góp phần làm cho cộng đồng, xã hội ngày càng tốt đẹp. Mặt khác, con người sẽ luôn có ý thức tôi rèn bản thân, tránh được những cám dỗ, cạm bẫy trong cuộc sống, - Ngược lại, nếu không coi trọng việc tìm kiếm hạnh phúc trong những giá trị tinh thần đích thực, con người dễ rơi vào lối sống ảo tưởng, chạy theo những giá trị phù phiếm, nhất thời, d Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt 0,25 e Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt 0,25 mới mẻ. 2 Phân tích đoạn trích trên; từ đó, liên hệ hình tượng sông Đà 5,0 trong đoạn trích với hình tượng sông Đà gợi cảm được miêu tả trong tác phẩm để thấy được cách nhìn mang tính phát hiện về dòng sông Đà của nhà văn Nguyễn Tuân. a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận văn học: Bài văn có đủ ba phần (Mở bài, 0,25 Thân bài, Kết bài). Mở bài giới thiệu được vấn đề; Thân bài triển khai được vấn đề; Kết bài khái quát được vấn đề. b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Nội dung và nghệ thuật của đoạn 0,5 trích; liên hệ hình tượng sông Đà trong đoạn trích với hình tượng sông Đà gợi cảm được miêu tả trong tác phẩm để thấy được cách nhìn mang tính phát hiện về dòng sông Đà của nhà văn Nguyễn Tuân. c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm: Thí sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau: * Giới thiệu khái quát về tác giả Nguyễn Tuân, tác phẩm “Người lái đò 0,5 sông Đà” và vấn đề nghị luận