Báo cáo Sáng kiến Thiết kế mô hình đồ chơi đa năng giúp trẻ thực hành trải nghiệm phát triển nhận thức về biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo

Nội dung tài liệu: Báo cáo Sáng kiến Thiết kế mô hình đồ chơi đa năng giúp trẻ thực hành trải nghiệm phát triển nhận thức về biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo

1. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc BÁO CÁO SÁNG KIẾN NĂM 2025 I. TÊN SÁNG KIẾN: “THIẾT KẾ MÔ HÌNH ĐỒ CHƠI ĐA NĂNG GIÚP TRẺ THỰC HÀNH TRẢI NGHIỆM PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC VỀ BIỂU TƯỢNG TOÁN CHO TRẺ MẪU GIÁO”. II. LÝ DO CHỌN SÁNG KIẾN Ở trường Mầm non đồ chơi là phương tiện giúp trẻ thực hiện các hoạt động khám phá, tìm hiểu thế giới xung quanh, đồ chơi là người bạn đồng hành thân thiết của trẻ, đem lại nhiều niềm vui cho trẻ là khơi nguồn của những xúc cảm, tình cảm tích cực ở trẻ. Đồng thời đồ chơi cũng chính là cách giúp trẻ tiếp thu bài học một cách tích cực, hứng thú, say mê và phát triển toàn diện về mọi mặt. Để thỏa mãn được nhu cầu học tập vui chơi của trẻ đòi hỏi giáo viên phải luôn sáng tạo ra nhiều đồ dùng, đồ chơi phù hợp với các hoạt động. Thực tế trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta có rất nhiều nguyên vật liệu phế thải có thể tạo ra những đồ dùng đồ chơi phù hợp và hữu ích cho trẻ. Bản thân là giáo viên trực tiếp đứng lớp, chúng tôi nhận thức được tầm quan trọng của đồ dùng, đồ chơi. Thực tế ở lớp chồi 1 tôi chủ nhiệm, qua một số tiết dự giờ của đồng nghiệp, chúng tôi nhận thấy trẻ thao tác với đồ chơi còn hạn chế, trẻ chưa thật sự hứng thú tham gia vào hoạt động cùng cô và các bạn. Hiện nay chúng ta đang thực hiện chuyên đề “ Xây dựng trường mâm non hạnh phúc, lấy trẻ làm trung tâm” và hướng đến ứng dụng giáo dục STEAM trong thực hiện Chương trình Giáo dục mầm non, chúng tôi đã mạnh dạn thực hiện sáng kiến “ Thiết kế mô hình đồ chơi đa năng giúp trẻ thực hành trải nghiệm phát triển nhân thức về biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo” III. NỘI DUNG SÁNG KIẾN Trẻ em ở độ tuổi mầm non đang trong quá trình phát triển tư duy logic và khả năng nhận thức về các biểu tượng toán học. Các đồ chơi làm từ thùng carton vừa dễ làm, vừa an toàn, giúp trẻ hình dung các biểu tượng toán học một cách sinh động. Việc phát triển các biểu tượng toán học cho trẻ mẫu giáo đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng nền tảng tư duy logic, sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề. Vân dụng thùng carton, một vật liệu tái chế dễ tìm và thân thiện với môi trường, là một lựa chọn lý tưởng để thiết kế đồ chơi học liệu. Không chỉ giúp trẻ có cơ hội tiếp cận khái niệm toán học thông qua các trò chơi thú vị, mà còn khơi gợi sự sáng tạo và ý thức bảo vệ môi trường. Hiện nay, việc dạy toán cho trẻ mầm non còn gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là trong việc giúp trẻ nhận thức các biểu tượng toán học. Trẻ thường gặp khó khăn trong việc nắm bắt các khái niệm toán học về so sánh, tách gộp, . Việc áp dụng các công cụ học tập trực quan, dễ hiểu như đồ chơi làm từ thùng carton có thể giúp trẻ làm quen với các khái niệm toán học một cách dễ dàng và hiệu quả. Với mong muốn giúp trẻ phát triển tư duy toán học, kích thích hứng thú và sự tò mò thông qua việc chơi và trải 1
2. nghiệm thực tế với những hoạt động trải nghiệm sử dụng đồ vật, trò chơi thực tiễn sẽ giúp trẻ học cách hợp tác, chia sẻ, và giao tiếp với bạn bè. Trẻ có cơ hội lắng nghe ý kiến, thảo luận và học hỏi lẫn nhau, từ đó phát triển kỹ năng làm việc nhóm và khả năng diễn đạt ý tưởng.làm cho việc nhận biết các biểu tượng toán học trở nên sinh động. Chính vì vậy tôi đã chọn sáng kiến “ Thiết kế mô hình đồ chơi đa năng giúp trẻ thực hành trải nghiệm phát triển nhân thức về biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo” a. Thuận lợi Được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường đầu tư về cơ sở vật chất trang thiết bị dạy học tương đối đầy đủ giúp giáo viên hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Môi trường trong và ngoài lớp sạch đẹp an toàn với nhiều góc chơi phong phú, đa dạng tạo cơ hội cho trẻ được vui chơi trải nghiệm, khám phá. Giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng, yêu nghề mến trẻ. Biết ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy đúng mục đích. Linh hoạt trong việc tổ chức các hoạt động vui chơi học tập cho trẻ. Nguồn nguyên liệu dễ kiếm và tiết kiệm: Thùng carton là vật liệu phổ biến, dễ tìm và giá rẻ. Giáo viên có thể tận dụng các thùng carton đã qua sử dụng, vừa tiết kiệm chi phí vừa bảo vệ môi trường. Đồ chơi làm từ carton thường nhẹ, an toàn và dễ cầm nắm, phù hợp với khả năng vận động của trẻ mầm non. Hơn nữa, trẻ thích thú hơn khi được tham gia tạo ra đồ chơi cùng giáo viên. Trẻ hứng thú học tập trong một môi trường gắn liền với thực tiễn, kích thích trí tưởng tượng và tư duy logic. b. Khó khăn. Độ bền của vật liệu: Thùng carton có thể dễ bị hỏng khi trẻ chơi lâu hoặc tiếp xúc với nước, làm giảm thời gian sử dụng. Yêu cầu sự chuẩn bị kỹ lưỡng: Giáo viên cần đầu tư thời gian và công sức để thiết kế và tạo ra các đồ chơi từ carton. Đòi hỏi giáo viên năng động, tích cực và không ngừng sáng tạo Trong nội dung sáng kiến này chúng tôi xin trình bày cách làm và sử dụng mô hình đồ chơi đa năng như sau: * Đồ chơi: "Chú bò thông minh" 1. Chọn vật liệu Chuẩn bị nguyên vật liệu, dụng cụ cần thiết gồm: Thùng carton, dao rọc giấy, keo nến, xốp nỉ, keo gai, bảng nỉ, Nguyên vật liệu 2
3. 2.Tiến hành làm + Cách làm: Bước 1: Ta dùng thùng catton khoét tạo 2 ngăn kéo ( 1 ngăn để hứng thức ăn khi bò ăn cỏ, 1 ngăn phía dưới phân đôi để đựng đồ dùng ) Hình thùng catton khoét cắt 2 ngăn kéo để đựng thức ăn và đồ dùng Vẽ hình chú bò sữa trên mặt thùng catton, tô màu các chi tiết như mắt, miệng, và các đốm trên thân bò, trang trí đẹp mắt với các chi tiết rõ ràng. Vẽ các đốm (có số từ 1–10) lên phần thân chú bò, để trẻ nhận diện. mỗi số trên một đốm riêng, sau đó bôi đen che các chữ số. Trên phần đầu chú bò, tạo miệng để “ăn” cỏ bằng cách thả cỏ vào miệng bò theo số lượng yêu cầu. Một phần thùng bên trái vẽ tạo các vòng vẽ chữ số từ 1 đến 10 tô màu vòng tròn và dùng bút lông đen vẽ chữ số bằng nét đứt rời để trẻ nối nét đứt để tạo hoàn chỉnh chữ số khi chơi trò chơi. Một phần thùng phía trên dán 10 hũ sữa chua có dán số từ 1 đến 10 Làm thẻ lô tô cỏ số lượng từ 1 dến số lượng 10, 60 que tính có dán bụi cỏ Hình Đồ chơi: "Chú bò thông minh" hoàn chỉnh 3. Hướng dẫn cách chơi Khi dùng bông tâm bôi lên 1đốm trên thân con bò, sau đó nhìn xem đó là chữ số nào? Thì trẻ tìm thẻ lô tô có số lượng cỏ tương ưng với chữ số rồi cho vào miệng bò ăn. 3
4. Đếm số lượng que tính có gắn cỏ bỏ vào hũ sữa chua tương ứng với số dán trên hũ Dùng bút long đồ chữ số tương úng ở vòng tròn. Hình trẻ dùng bông tâm bôi bất kỳ đốm nào trên thân con bò hiện lên chữ số Hình trẻ tìm cỏ có số lượng tương ứng với chữ số và bỏ vào miệng cho bò ăn Hình trẻ chọn que tính gắn vào hũ Hình trẻ dùng bút long đen đồ theo sữa chua có chữ số tương ứng các nét đứt chữ số tương ứng * Cách làm đồ chơi đa năng 1. Chọn vật liệu 4
5. Nguyên liệu cần chuẩn bị: Thùng catton, kéo, keo dán, nỉ các màu Ống nước, bút long các màu, bang keo trong, Hai dãy thẻ số từ 1 đến 10 2.Cách làm máy cuốn băng quay: Tạo thân máy: Sử dụng thùng catton làm thân máy, khoét tạo các ngăn chứa đồ dùng mặt trên thùng catton ta khoét 3 hình tròn gắn các ống thông với các ngăn phía dưới, trên đầu ống gắn hũ nhựa đựng đồ dùng, cố định keo cho chắc và trang trí cho đẹp. Hình: Thân máy xoay Tạo băng dãy số và băng kí hiệu so sánh: Cắt dãy băng giấy dài, vẽ các số thứ tự từ 1 đến 10 và dùng bút long tô màu các chữ số. dùng băng keo trong dán chắc (tạo 2 dãy ) để khi quay không làm rách hay đứt đoạn băng giấy ( như hình ) Hình: Dãy thẻ số, ống nước và hộp cuộn băng Luồn 2 băng giấy thẻ số vào dưới 2 ống nước vào giữa 2 ống dính cố định 2 đầu bằng keo trong(như hình) Làm hộp xoay băng giấy dùng 2 ống nước đính cố định 2 đầu dãy thẻ số, gắn vào hộp xoay ( như hình ) rồi gắn vào mặt bên của thùng catton ( tương tự với dãy thẻ số còn lại) 5
6. Hình: Hộp xoay băng thẻ dãy số hoàn chỉnh Sau đó gắn cố định 3 hũ nhựa vào 3 lỗ ống tròn và dùng nỉ trang trí cho đẹp Hình: Máy quay so sánh số vui nhộn hoàn chỉnh 3. Cách sử dụng: *Đồ chơi đa năng được sử dụng chơi so sánh 2 nhóm số lượng đối với lớp chồi Cách chơi: Trẻ xoay băng cuốn để lần lượt hiện ra hai số bất kỳ. 6
7. Hình: Trẻ quay số bất kì và nhận biết đúng chữ số vừa quay Sử dụng các vật đại diện (như hạt, sỏi, hoặc hạt bon bon) để đếm và bỏ số lượng tương ứng với hai số đã quay được thả hạt vào 2 hũ nhựa trên thùng. Hạt rơi xuống 2 hộp ngăn phia dưới thùng catton Hình trẻ đếm và thả số hạt tương ứng với chữ số đã quay được Sau đó cho trẻ quan sát và so sánh và kiểm tra số lượng của hai nhóm ở 2 ngăn hộp dưới thùng catton, đếm và gắn số tương ứng. Qua đó trẻ nhận biết được nhóm có số lượng nhiều hơn – ít hơn, bằng nhau Hình trẻ lớp chồi chơi so sánh số lượng 2 nhóm và gắn số tương ứng 7
8. Ngoài ra với cách chơi này, đồ chơi đa năng được sử dụng cho trẻ lớp lá chơi so sánh 2 nhóm số lượng trong PV 10 Hình trẻ lớp lá chơi so sánh số lượng 2 nhóm và gắn số tương ứng *Đồ chơi đa năng được sử dụng chơi Tách - Gộp số lượng Cũng từ chiếc máy quay này ta có thể chơi Trò chơi: Tách - Gộp số lượng Chơi tách số lượng Gắn thẻ số vào ô giữa yêu cầu trẻ quan sát nhận biết chữ số có ở thẻ và đếm số lượng bon bon ( hạt, nắp chai,.. ) tương ứng bỏ vào hũ gắn trên ống. Người chơi bỏ một số lượng vật (ví dụ: 5 hạt) vào máy. Yêu cầu trẻ tách nhóm 5 hạt thành 2 nhóm, trẻ sẽ lấy hạt ở hũ nhựa bỏ vào 2 hũ ở 2 bên thùng Trẻ sẽ quan sát số lượng hạt rơi xuống 2 ngăn hộp phía dưới thùng và kiểm tra số lượng hạt ở mỗi ngăn. 8
9. Hình trẻ đếm số hạt bỏ vào hũ nhựa Hình ảnh trẻ tách 4 hạt thành 2 tương ứng với số 4 nhóm bỏ vào 2 hũ nhựa ở 2 bên Cuối cùng trẻ kiểm tra kết quả hạt có ở 2 ngăn hộp xoay cuộn thẻ số tương ứng với số lượng ở 2 ngăn hộp. ( Qua đó trẻ có khái niệm tách 1 nhóm thành 2 nhóm) Hình ảnh trẻ thả 2 nhóm hạt vào 2 Hình ảnh trẻ xoay chữ số tương ưng hũ nhựa ở 2 bên để hạt rơi xuống 2 với số lượng của 2 nhóm vừa tách ngăn hộp phía dưới Chơi gộp số lượng Người chơi sẽ bỏ số lượng hạt bon bon ở 2 hũ nhựa. Sau đó trẻ đếm số lượng hạt bon bon có ở 2 hũ nhựa Xoay thẻ số tương ứng với số lượng bon bon ở 2 hũ nhựa 9
10. Hình ảnh trẻ xoay thẻ số tương ứng Hình ảnh trẻ xoay được chữ số với số lượng hạt ở 2 hũ nhựa tương ứng Yêu cầu trẻ gộp 2 nhóm lại thành 1 nhóm, trẻ sẽ lấy hạt bon bon ở 2 hũ 2 bên bỏ vào hũ nhựa ống ở giữa, hạt bon bon rơi xuống ngăn hộp chung ở giữa Hình ảnh 2 bạn cùng thả hạt rơi xuống ngăn hộp chung ở giữa Cuối cùng trẻ quan sát đếm tổng số lượng có ở ngăn hộp giữa và gắn thẻ số tương ứng. ( Qua đó trẻ có khái niệm gộp 2 nhóm thành 1 nhóm) 10
11. Hình trẻ kiểm tra đếm số lượng sau Hình trẻ chọn chữ số gắn tương ứng khi gộp 2 nhóm hạt có ở ngăn hộp với số lượng vừa gộp IV. KẾT QUẢ ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN. - Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu từ tháng 09 năm 2024 - Ngày sáng kiến được áp dụng chính thức: tháng 2 năm 2025 * Phạm vi áp dụng sáng kiến: Sáng kiến có thể áp dụng rộng rãi đối với tất cả các độ tuổi và các lớp trong toàn trường, giúp trẻ hứng thú tham gia các hoạt động tích cực hơn qua đó giúp giáo viên nâng cao hiệu quả giảng dạy theo hướng chuyên đề “ xây dựng trường mầm non hạnh phúc, lấy trẻ làm trung tâm”. Bên cạnh đó còn giúp trẻ có nhận thức chính xác về các biểu tượng toán như đếm số lượng, so sánh, tách gộp, * Khả năng áp dụng sáng kiến Sáng kiến có thể áp dụng rộng rãi đối với tất cả các độ tuổi và các lớp trong toàn trường, giúp trẻ hứng thú trong việc tham gia vào các hoạt động, các trò chơi cô tổ chức và đã đem lại hiệu quả thiết thực đối với trẻ và giáo viên trong trường Mẫu giáo Hoa Cúc. Trẻ được trải nghiệm chứ không mang tính chất gò bó hay bắt buộc trẻ, nhờ đó tinh thần trẻ thoải mái xem việc học cũng như trẻ đang được chơi, trẻ được tương tác cùng cô khi thực hiện các chi tiết đơn giản như xoay, gắn, thả đồ vật, Sau khi sử dụng mô hình đồ chơi đa năng, trẻ không những phát triển tư duy, trí tưởng tượng sáng tạo, mà còn giúp trẻ ngày càng thêm yêu thích, hứng thú tham gia các hoạt động tích cực hơn qua đó giúp giáo viên nâng cao hiệu quả giảng dạy theo hướng chuyên đề “ xây dựng trường mầm non hạnh phúc, lấy trẻ làm trung tâm Với mô hình đồ chơi đa năng đã được BGH nhà trường đánh giá cao với các tiết Hội giảng mẫu của trường với hoạt động Làm với toán như: đếm số lượng, so sánh số lượng trong phạm vi 10, Nhận biết chữ số 1 đến 5 ( đối với lớp chồi), nhận biết chữ số từ 1đến 10 ( đối với lớp lá), tách gộp số lượng trong PV 5 (đối với lớp chồi), tách gộp số lượng trong PV 10 ( đối với lớp lá). * Lợi ích của sáng kiến: 11
12. Bảng khảo sát kết quả đạt được trước và sau khi áp dụng biện pháp tại lớp chồi 1 với 30 trẻ của trường Mẫu giáo Hoa Cúc như sau: Kết quả trước Kết quả sau khi khi áp dụng áp dụng (tháng Số trẻ khảo sát (tháng 09/2023) 03/2024) Lớp Sỉ số NỘI DUNG Đạt Tỉ lệ% Đạt Tỉ lệ% Khả năng đếm, so sánh số lượng 12 40% 26 87% Khả năng tách, gộp nhóm số lượng 12 40% 28 93% Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi Lớp chồi 30 trường 6 20% 28 93% 1 cháu Hứng thú trong học tập, tích cực tham 5 17% 25 83% gia hoạt động trải nghiệm * Đối với trẻ Phát triển biểu tượng toán học: Trẻ hiểu các khái niệm toán học cơ bản như đếm, phân loại, so sánh kích thước và vị trí không gian. Kích thích tư duy logic và sáng tạo: Trẻ tự tin sáng tạo và tìm ra cách giải quyết vấn đề trong quá trình chơi. Tăng cường kỹ năng thực hành: Trẻ được tham gia vào các hoạt động trải nghiệm trực tiếp, học đi đôi với hành. * Đối với giáo viên Tăng hiệu quả giảng dạy, mang đến sự đa dạng trong cách tiếp cận giáo dục toán học. Tiết kiệm chi phí mua học liệu, tận dụng các vật liệu tái chế để thiết kế đồ chơi. * Đối với phụ huynh Hiểu được tầm quan trọng của việc kết hợp giáo dục với bảo vệ môi trường. Có thể áp dụng cách làm này tại nhà, góp phần hỗ trợ phát triển tư duy toán học cho trẻ. Lộc Tấn ngày tháng 03 năm 2025 Thủ trưởng Đơn vị Tác giả nhận xét và xác nhận ..................................................................... ..................................................................... ..................................................................... ..................................................................... ..................................................................... ..................................................................... Vũ Thị Hồng Hoa ..................................................................... ..................................................................... ..................................................................... 12