Sáng kiến kinh nghiệm Nâng cao chất lượng dạy học ở trường THCS Thuận Lợi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Nâng cao chất lượng dạy học ở trường THCS Thuận Lợi

1. Nâng cao chất lượng dạy học ở trường THCS Thuận Lợi I. ĐẶT VẤN ĐỀ Nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường là một yêu cầu bức xúc của xã hội trong giai đoạn hiện nay ở nước ta. Việc nhà nước quy định các cấp trường từ Tiểu học đến Đại học phải thực hiện sự kiểm định chất lượng, thơng qua biện pháp tự đánh giá để xác định vị trí và khả năng đào tạo của mình trong hệ thống giáo dục ở Việt Nam. Trong giai đoạn hiện nay càng khẳng định quyết tâm của Nhà nước ta trong việc khơng ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo. Quản lí nhà truờng là hệ thống tác động cĩ mục đích, cĩ kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lí nhà truờng làm cho nhà trường vận hành theo đường lối quan điểm của Đảng, thực hiện được mục tiêu kế hoạch đào tạo của nhà truờng, gĩp phần thực hiện mục tiêu giáo dục : Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài phục vụ sự nghiệp cơng nghiệp hố, hiện đại hố đất nước. Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học là những cách làm, cách giải quyết cụ thể trong cơng tác chỉ đạo chuyên mơn phù hợp với tình hình điều kiện thực tế của nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Nâng cao chất lượng dạy học là nhiệm vụ tiên quyết của những người làm cơng tác quản lí và dạy học trong các nhà trường. II. THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP: 1. Thực trạng dạy và học ở trường THCS Thuận Lợi Trường THCS Thuận Lợi đĩng trên địa cách trung tâm huyện Đồng Phú khoảng hơn 20 cây số. Đời sống nhân dân chủ yếu sống bằng nghề nơng, nền kinh tế chưa phát triển bằng các xã lân cận như: Phú Riềng, Thuận phú.Là địa bàn cĩ sự tập trung của con em dân tộc thiểu số, hồn cảnh gia đình khĩ khăn ( hộ nghèo ( 40 em), mồ cơi, nhiều gia đình khơng cĩ đất canh tác phải đi làm thuê “Lo cái ăn trước rồi mới đến cái học”, cĩ số học sinh ở cách xa trường gần 10 km,đường xá đi lại khĩ khăn như:
2. ấp Đồi Mum (Thuận Tân, Suối Dạt...). Chính vì vậy, sự quan tâm về học tập của con em trên địa bàn xã nhà cịn hạn chế, số lượng học sinh gặp khĩ khăn trong việc học tương đối nhiều, khả năng tiếp thu của một số học sinh cịn quá chậm so với bạn cung trang lứa. Việc quan tâm chăm sĩc con em của một bộ phận phụ huynh học sinh chưa đáp ứng với nhu cầu ngày càng cao của thời đại. Phụ huynh học sinh chưa nắm rõ quan điểm giáo dục hiện nay, thái độ hợp tác giáo dục trẻ chưa rõ ràng, chưa thống nhất với nhà trường. Giáo dục trẻ ở gia đình mang tính áp đặt, ít tạo điều kiện cho trẻ thể hiện quan điểm của mình, sử dụng mệnh lệnh, roi vọt, Cha mẹ thiếu làm gương cho con noi theo. Một số gia đình bố, mẹ đi làm ăn xa gửi con cho người thân nuơi dùm, đi làm từ sáng đến tối khơng cĩ thời gian quan tâm đến việc học của con cái.Bên cạnh đĩ tệ nạn xã hội, những thĩi quen xấu vẫn cịn tồn tại khá phổ biến và những bất cập khác. . Về chất lượng đội ngũ, đến nay, cán bộ và giáo viên của trường cĩ trình độ đào tạo chuyên mơn trên chuẩn. Phần đa giáo viên nhiệt tình trong giảng dạy, yêu nghề mến trẻ, tuy nhiên bên cạnh đĩ cạnh đĩ vẫn cịn một số tồn tại, khĩ khăn : Cơ sở vật chất của nhà trường cịn thiếu thốn nhiều Đa số giáo viên tuổi đời cịn trẻ, mới ra trường nên chưa dày dạn kinh nghiệm giảng dạy, hồn cảnh gia đình chủ yếu phụ thuộc vào tiền lương là chính, khoảng cách từ nhà đến trường cịn xa. Một số giáo viên chưa chịu khĩ tìm tịi để cĩ phương pháp giảng dạy tốt; chưa biết phối kết hợp giữa các phương pháp giảng dạy để phát huy ưu điểm của từng phương pháp trong quá trình giảng dạy. Một số giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về phương pháp dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm ”. Trong quá trình dạy học chưa cĩ kế hoạch phân nhĩm học sinh theo đối tượng để cĩ những phương pháp dạy học phù hợp.
3. Chính vì những nguyên nhân trên phần nào ảnh hưởng đến chất lượng dạy học trong nhà trường, qua thảo luận buổi họp tổ chúng tơi mạnh dạn đưa ra một số ý kiến thảo luận nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS Thuận Lợi 2. Các biện pháp, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học ở trường THCS Thuận Lợi 2.1. Tăng cường cải tiến cơ sở vật chất và đổi mới cơng tác quản lí huy động các nguồn lực gĩp phần nâng cao chất lượng dạy và học: - Làm tốt cơng tác tham mưu với các cấp ngành quan tâm đầu tư cở sở vật chất trường học Một trong những yếu tố đĩng vai trị quyết định nâng cao chất lượng dạy học là việc nhận thức của đội ngũ giáo viên về đổi nới phương pháp dạy học. Quá trình dạy học luơn gắn liền với việc sử dụng thành thạo các phương tiện và thiết bị dạy học. Mỗi thầy giáo phải biết tổ chức cho học sinh một mơi trường hoạt động để trong đĩ cĩ sự tương tác qua lại giữa tri thức sẵn cĩ và phưong tiện học tập thì mới phát sinh được tri thức cho người học. 2.2 . Bồi dưỡng về nhận thức chuyên mơn cho đội ngũ : a) Bồi dưỡng nhận thức về chính trị, tư tưởng : Trường cĩ Chi bộ đảng, đa số các đảng viên kiêm nhiệm quản lí tổ cĩ nhiệm vụ trọng trách nhất. Do vậy cơng tác chỉ đạo thơng suốt từ chi bộ kịp đến tận các giáo viên trong tổ khối. Trong cơng tác quản lí chú trọng việc gĩp ý xây dựng cho mọi người hơn là ghi nhận những sai sĩt của họ đã làm. Ngồi cơng tác giáo dục về nhận thức chính trị tư tưởng, truyền thống dân tộc, .người quản lí phải biết khơi dậy tàng của mỗi con người, lịng tự trọng, ước muốn phát triển và xác định hướng đi đúng phù hợp.
4. b ) Bồi dưỡng về cơng tác chuyên mơn: Đặt ra những yêu cầu đối với giáo viên và học sinh : Giáo viên phải mạnh dạn thay đổi cách dạy cũ, học sinh cĩ kỉ luật thì mới dạy tốt và học tốt “ Thầy ra thầy, trị ra trị”. Nhà truờng kết hợp với tổ chức Đội thiếu niên tăng cường kiểm tra nề nếp và thực hiện nội quy học tập của học sinh và hàng tuần cĩ những nhận xét sát thực về chất lượng nề nếp và cơng tác chủ nhịêm lớp của giáo viên vào buổi giao ban cuối tuần. Đổi mới phương pháp giảng dạy và phối hợp linh hoạt và hợp lí những kinh nghiệm giảng dạy, điều kiện cơ sở vật chất và cải tiến các phương tiện dạy học cho đội ngũ giáo viên. Đổi mới dạy học nhằm tích cực hố các hoạt động dạy học, khuyến khích giáo viên chủ động sáng tạo, dạy học lấy học sinh làm trung tâm, tạo điều kiện cá thể hố người học để phát triển mọi năng lực của học sinh. Tổ chức hướng dẫn học sinh học tập bằng cách tự phát hiện khả năng của mình, tự tin và cĩ niềm vui trong lao động, chủ động học tập chủ động sáng tạo. Với những hiểu biết của bản thân chúng tơi về đổi mới phương pháp giảng dạy, tơi tự đặt ra những yêu cầu cho giáo viên khi tổ chức một tiết dạy c) Tổ chức tiết dạy * Đối với giáo viên Nghiên cứu kĩ nội dung và phân tích các hoạt động sư phạm cụ thể là : - Soạn kế hoạch lên lớp, xác định trọng tâm kiến thức, kĩ năng bài học và các hình thức tổ chức các hoạt động trong tiết dạy -Khai thác nội dung giáo dục tư tưởng thẩm mĩ, bảo vệ mơi trường, tư tưởng Hồ Chí Minh, kĩ năng sống lồng ghép vào bài giảng cho phù hợp
5. -Chuẩn bị những hệ thống câu hỏi : Những nội dung khĩ, mục đích giải quyết ở lớp, ở nhà, chú ý phát triển kiến thức bồ dưỡng học sinh giỏi, khá, năng khiếu bộ mơn. Dự kiến những sai lầm của học sinh nếu cĩ và cách khắc phục. Chuẩn bị hệ thống câu hỏi logic Trong tiết dạy GV đưa ra vấn đề (cá nhân,nhĩm)HS tự trao đổi để giải quyết . Điều đĩ giảm được bệnh nĩi nhiều, giảng nhiều, nhằm tạo ra sự phối hợp việc làm của thầy và trị theo cùng một nhịp điệu. Giúp học sinh pháthuy đựơckhả năng sẵn cĩ của bản thân để làm những việc cĩ thể làm được dưới sự giúp đỡ của giáo viên. Đây là cở sở tiền đề giúp học sinh tự làm được những việc khĩ hơn, cĩ điều kiện khẳng định mình. -Khi soạn bài phải chú ý đến tính vừa sức của học sinh. - Lựa chọn hình thức tổ chức tiết dạy phù hợp với điều kiện cở sở vật chất của lớp, phù hợp với nội dung bài dạy mơn dạy. + Để tổ chức tốt một tiết dạy phải tuỳ thuộc vào nội dung và mục đích cụ thể của bài dạy để xác nhận cách tổ chức học tập cho học sinh làm thế nào để cĩ kết quả cao nhất. Ví dụ : Nếu mục đích của bài dạy chủ yếu là để rèn kĩ năng hoặc kiểm tra kiến thức đã học thì coi trọng cách học cá nhân của học sinh. + Nếu đối tượng kiến thức là những nhận thức quá mới mẻ với học sinh cần vai trị chủ đạo của giáo viên trong việc thơng báo, giải thích thì nên tổ chức cho các em học tập theo lớp. + Cịn đối với những bài dạy cĩ đối tượng nhận thức mà bản thân học sinh ít cĩ kinh nghiệm hoặc chứa đựng các cách hiểu biết khác nhau, dễ phân hố thành các nhĩm ý kiến để tranh luận bàn cãi . Thì chúng ta tổ chức cho học sinh học nhĩm để kích thích hoạt động của từng cá nhân. Nhờ việc thảo luận trong nhĩm nhỏ, kiến thức của các em sẽ lướt phần chủ quan, phiến diện làm tăng thêm tính khách quan khoa học. Việc học tập theo nhĩm càng chứng tỏ quan điểm “ Học thầy khơng tày học bạn”. Qua việc trao đổi, hợp tác với bạn mà tri thức của các em trở nên sâu sắc, bền vững và dễ nhớ và nhớ nhanh hơn. Khi mỗi nhĩm trình bày xong để khắc sâu kiến thức giaĩ viên bao giờ cũng
6. phải cĩ kết luận ngắn gọn ý kiến nào đúng, ý kiến nào sai, vì sao và đưa ra bài học, chú ý việc khen thưởng động viên các em kịp thời . Chuẩn bị đồ dùng dạy học : Đặc điểm tâm lí của học sinh, nhất là các mơn học sử, địa như tổ tơi trong tiết dạy,việc sử dụng đồ dùng dạy học đẫ thực sự gĩp phần gĩp phần nâng cao chất lượng tiết dạy,giúp các emnắm vững kiến thức một cách kĩ lưỡng hơn cũng như gây hứng thú học tập cho học sinh trong tiết dạy Lựa chọn phương pháp đặc trưng bộ mơn : Vận dụng và phối hợp các phương pháp truyền thống với phương pháp dạy học “ Lấy học sinh làm trung tâm”, luơn phải hết sức linh hoạt, uyển chuyển, nhẹ nhàng để nâng cao chất lượng dạy và học, nâng cao hiệu quả đào tạo. Trong điều kiện học sinh chưa học được 2 buổi.Để chuẩn bị tốt trong gìơ lên lớp thì việc định hướng cho những những cơng việc ở bên ngồi lớp học của học sinh đĩng vai trị quan trọng chính. Vì vậy phần dặn dị sau mỗi tiết dạy là rất cần thiết. Đối với những em khơng đạt yêu cầu kiến thức kĩ năng cơ bản thì giáo viên phải đảm bảo để các em thực hiện những yêu cầu đĩ. Thường xuyên tăng cường việc dự giờ thăm lớp và kiểm tra chất lượng học tập của học sinh : Thơng qua hoạt động dự giờ thăm lớp giúp người quản lí đánh giá được năng lực chuyên mơn của giáo viên và nắm bắt được khả năng tiếp thu của học sinh, từ đĩ cĩ những nhận xét gĩp ý kịp thời để giáo viên điều chỉnh và thay đổi các hình thức dạy học để tiết dạy đạt hiệu quả hơn. Bên cạnh đĩ phải nắm bắt đối tượng học sinh yếu để cĩ kế hoạch kiểm tra, đánh giá riêng, để lựa chọn hình thức phụ đạo cho phù hợp (nhất là mơn Anh Văn của tổ).Nếu học sinh nào mà đến thời điểm cuối học kì I năng đọc viết mơn Anh Văncịn chậm khơng theo được tiến độ chung của lớp sẽ được đưa vào danh
7. sách học sinh cĩ khĩ khăn trong học tập để cĩ những kế hoạch hỗ trợ đặc biệt, giúp các em tự tin hơn trong học tập. Nhà trường luơn coi việc dự giờ thăm lớp cĩ gĩp ý cụ thể sau từng tiết dạy cho giáo viên là một biện pháp hữu hiệu để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường. Tổ chức thống kê danh sách học sinh yếu của từng khối lớp. Hiệu phĩ chuyên mơn là người trực tiếp khảo sát chất lượng của số học sinh này để nhìn nhận lại sự đánh giá của giáo viên một cách khách quan hơn và từ đĩ tư vấn và phối hợp cùng với giao viên chủ nhiệm cĩ những nhận định chính xác về hạn chế của từng em học sinh. Trên cơ sở đĩ phát huy mặt mạnh ở các em và giúp đỡ những mặt cịn hạn chế. * Đối với học sinh : Giáo viên chủ nhiêm là người đĩng vai trị quan trọng trong việc hình thành nề nếp học tập cho học sinh lớp mình. Một lớp học được coi là cơng tác chủ nhiệm tốt khi các em học sinh cĩ được những nề nếp sau : Học sinh phải cĩ kỷ luật tốt, lễ phép Học sinh phải cĩ đầy đủ sách giáo khoa. Chuẩn bị cơng việc bên ngồi lớp, đưa ra những suy nghĩ nhận của mình khi quan sát để ra lớp thảo luận, trao đổi cùng các bạn. Tập trả lời câu hỏi theo sách giáo khoa. Tự đặt câu hỏi sau khi sau khi đã đọc trước bài. Ngồi ra các em cịn khuyến khích các em tham gia các hoạt động phong trào mang tính giáo dục cộng đồng và tham gia các hoạt động về nguồn, ngoại khố; vừa giúp trị thư giãn và tạo sự đồn kết gần gũi. 2.3 Tổ chức các buổi ngoại khĩa Với nhiều hình thức, cách thức tổ chức cho các buổi HĐNK
8. phong phú đa dạng. Đây sẽ là nơi cho các em thể hiện mình vừa chơi , vừa học cũng chính là sân chơi bổ ích tạo nên nguồn cảm hứng của các em vươn lên trong học tập. 2.4 Phối hợp Ban đại diện cha mẹ học sinh để giáo dục học sinh: Ban đại diện cha mẹ học sinh là tổ chức quần chúng của các gia đình học sinh. Đây là tổ chức cĩ quan hệ mật thiết với nhà trường, cĩ tiềm năng lớn trong việc giáo dục học sinh vì 2/3 thời gian học sinh ở nhà với gia đình. Là cầu nối các gia đình học sinh lại với nhau để thống nhất mục tiêu giáo dục. Việc ban đại diện cha mẹ hoc sinh hoạt động tích cực trong nhà trường cũng gĩp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường. Nhà trường luơn xây mối quan hệ gần gũi với mỗi gia đình học sinh , tổ chức họp PHHS bài bản trân trọng họ, do đĩ cơng tác tuyên truyền thơng tin và thu thập thơng tin khá hiệu quả, giúp nhà trường liên kết với mỗi gia đình học sinh tốt hơn . Tập thể CBGV- NV phải luơn tâm niệm: “ Làm sao cho mỗi phụ huynh luơn cĩ tinh thần hợp tác giáo dục học sinh hơn là chỉ trích, phản bác chúng ta”. 2.5 Tranh thủ sự ủng hộ của các tổ chức đồn thể, ban ngành và địa phương chăm lo cho sự nghiệp giáo dục: Tận dụng nguồn ngân sách nhà nước :tạo điều kịên quan tâm mua sắm nhu cầu phục vụ chuyên mơn mua sắm thiết bị phục vụ dạy học. Vấn đề chăm lo cho học sinh ngoan nghèo quyên gĩp ủng hộ các em cĩ hồn cảnh đặc biệt khĩ khăn. Cấp phát sách vở, học bổng cho học sinh giỏi ngoan nghèo, miễn giảm tiền đầu năm cho học sinh diện chính sách. Giúp đỡ học sinh nghèo được đến lớp, học sinh thi đua học tập và tạo khơng khí học tập sơi nổi như: Tranh thủ sự ủng hộ của các tổ chức đồn thể trong và ngồi nhà trường vận động quyên gĩp quỹ vịng tay bè bạn, giúp đỡ các bạn cĩ hồn cảnh khĩ khăn thiếu sách vở
9. 2.6 Thực hiện tốt cơng tác xây dựng qui chế dân chủ sở sở : Quan trọng nhất là phối hợp tổ chức hội nghị cán bộ cơng chức đầu năm. Đây là hình thức phát huy dân chủ và tích cực của cơng đồn viên vào tất cả các mặt hoạt động trong nhà trường. Đối với Hiệu trưởng : Đảm bảo thực hiện tốt cơng khai. Kế hoạch hoạt động rõ ràng. Các khoản thu chi từ nguồn ngân sách. Đánh giá và xét thi đua khen thưởng. Đối với cơng đồn : kinh nghiệm cho thấy ở bất kì đơn vị cĩ tổ chức cơng đồn, nếu cơng đồn lủng củng, mất đồn kết nội bộ thì hiệu quả cơng việc của đơn vị đĩ rất thấp. Do đĩ cơng Cơng đồn nhà trưịng cần tạo bầu khơng khí cởi mở, thẳng thắn tạo được sự đồn kết nội bộ cao. 2.7 Xây dựng bầu khơng khí tập thể tích cực : Bầu khơng khí tập thể là chỉ trạng thái tinh thần của một tập thể. Nếu bầu khơng khí đĩ tốt thì mọi người làm việc và tiếp xúc với nhau vui vẻ, cĩ sự hiểu biết lẫn nhau và tất cả mọi người đều cĩ ý thức tự giác làm việc cao. Ngược lại, nếu bầu khơng khí tập thể tiêu cực cĩ thể dẫn đến xung đột sẽ làm giảm sức lao động của tập thể, thái độ làm việc của mọi người sẽ người sẽ làm việc dè dặt cầm chừng, đặc biệt giáo viên sẽ thiếu tinh thần sáng tạo, năng động trong cơng việc. Vì vậy người quản lí phải nắm chắc dấu hiệu để xem xét tính chất của bầu khơng khí tập thể của đơn vị mình phụ trách người quản lí cần chú ý đến những vấn đề sau : Thống nhất các kế hoạch và biện pháp, phân cơng hợp tình hợp lí, đãi ngộ cơng bằng, giải quyết tốt các dư luận, gương mẫu và phát huy vai trị đúng mức của các tổ chức đồn thể.
10. Cần chú ý hồn thiện phong cách lãnh đạo của mình, vì nĩ ảnh hưởng rất lớn đến bầu khơng khí tập thể. Mỗi phong cách lãnh đạo đều cĩ ưu, nhược điểm riềng của nĩ. Nếu như mặt trái của nguyên tắc là máy mĩc, rập khuơn cứng nhắc thì mặt trái của độc đốn là áp đặt, thiếu bình đẳng, cịn mặt trái của của tự do là sự tuỳ tiện và mặt trái của dân chủ là dễ bị lơi kéo, lạm dụng. Truyền thơng lãnh đạo tập thể hiện nay tiếp tục được phát huy theo nguyên tắc “ Tập thể lãnh đạo, các nhân phụ trách”. Người thủ trưởng hiện nay về mặt pháp lí hồn tồn quyết định mọi vấn đề nhưng trên thực tế những người cĩ kinh nghiệm bao giờ cũng cố gắng tham khảo thêm ý kiến của các cộng sự và khéo léo chuyển hố các ý định ban đầu của mình thành chủ trương chung của tập thể. Người viết: Lê Thị Mận - Tổ xã hội